Na początku października 2025 r. na stronie internetowej Państwowego Instytutu Geologicznego opublikowany został komunikat hydrogeologiczny (Komunikat hydrogeologiczny PSG nr 10/2025 - Państwowy Instytut Geologiczny - PIB), który wskazuje na stan zagrożenia zjawiskiem tzw. niżówki hydrogeologicznej* na obszarze kraju.

*Nizówka hydrogeologiczna to okresowe, bardzo niskie stany wód podziemnych, które występują po okresie niedoboru opadów. Jest to zaawansowany etap suszy, charakteryzujący się obniżeniem poziomu wód podziemnych poniżej ustalonych wartości ostrzegawczych, co może prowadzić do problemów z dostępem do wody.

Rys.1 Zmiany w rozprzestrzenieniu niżówki hydrogeologicznej we wrześniu 2025 r. w odniesieniu do stanu z miesiąca sierpnia b.r. (źródło: https://www.pgi.gov.pl/aktualnosci/display/16588-komunikat-hydrogeologiczny-psg-nr-10-2025.html)

Teren Nadleśnictwa Pomorze znalazł się w zasięgu występowania niżówki hydrogeologicznej. Oznacza to, że na tym obszarze, przy utrzymujących się niekorzystnych warunkach meteorologicznych – zwłaszcza przy braku lub niewielkich opadach atmosferycznych – istnieje wysokie prawdopodobieństwo dalszego obniżenia się poziomu wód podziemnych. Zmiany mogą nastąpić m.in. za sprawą obfitych opadów deszczu, które w sposób naturalny uzupełniają rezerwy wód podziemnych. Nie mniej jednak, z wielka nadzieją oczekujemy na śnieżną zimę, która ma ogromny wpływ na kształtowanie poziomu wód gruntowych. Brak wody w środowisku leśnym leśnicy dostrzegają od lat. Dlatego też podejmowane są działania leśników, mające na celu poprawę warunków wodnych. Już w latach 2007-2010 na terenie Nadleśnictwa Pomorze wykonano obiekty małej retencji: progi – bystrotoki, progi, zastawki dębowe, groble – podwyższenie dróg z brodami i bystrotokami, stawy ziemne dla płazów, zasypanie i wypłycanie rowów.

Fot.1  Gobla - Archiwum Nadleśnictwa Pomorze

Głównym powodem budowy obiektów małej retencji było: odtworzenie naturalnych warunków hydrologicznych na terenie Puszczy Augustowskiej i stworzenie optymalnych warunków do produkcji leśnej, ochrona przeciwpożarowa, ochrona i wzrost zróżnicowania biologicznego siedlisk leśnych, ochrona fauny i flory związanej z Puszczą Augustowską, a w szczególności stworzenie odpowiednich warunków sprzyjających utrzymaniu i w perspektywie zwiększeniu populacji gatunków rzadkich. Ochrona torfowisk to kolejne działanie mające na celu dbanie o zasoby wodne. Od kilku lat na terenie nadleśnictwa realizowane są działania z zakresu ochrony czynnej torfowisk w ramach „Kompleksowego projektu ochrony gatunków i siedlisk przyrodniczych na obszarach zarządzanych przez PGL LP”. Działania ochrony polegają na wykaszaniu roślinności zielnej, wycinaniu nalotów oraz odrośli drzew i krzewów wraz z usunięciem biomasy w celu ochrony siedlisk torfowych i gatunków tam występujących. Ochrona torfowisk z punktu widzenia dbania o zasoby wodne jest bardzo ważna, ponieważ torfowiska są naturalnym magazynem wodnym.

W ramach prowadzonej gospodarki leśnej jest podejmowanych szereg innych działań związanych z ochroną zasobów wodnych, np.: ochrona mikrosiedlisk związanych z wodą poprzez pozostawianie fragmentów bez zabiegów gospodarczych, ochrona siedlisk związanych z wodą, pozostawianie martwego drewna, które zatrzymuje wilgoć, ochrona stref buforowych wokół cieków i jezior, stosowanie zmodyfikowanych cięć będących alternatywa dla rębni zupełnej.

Obecnie w trakcie opracowania jest dokument planistyczny pn. Plan gospodarowania zasobami wodnymi dla obszaru Puszczy Augustowskiej. Opracowanie realizowane jest przez Biuro Urządzania Lasu i Geodezji Leśnej oddział w Białymstoku. Dzięki temu dokumentowi lepiej zostaną rozpoznane warunki hydrologiczne na terenie nadleśnictwa oraz zostaną wskazane kierunki działań na rzecz ochrony zasobów wodnych.